مطالب زیر برگرفته از کارگاه آشنایی با افسردگی استاد مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی (مشاور) شیراز می باشد.
انواع مختلفی از افسردگی وجود دارد که برخی از آنها ناشی از رویدادهای رخ داده در زندگی شما می باشد و برخی دیگر به دلیل تغییرات شیمیایی مغز است.
تفاوتی ندارد که به کدام افسردگی مبتلا باشید، افسردگی در هر فرد جلوهی متفاوتی دارد. اما همهی انواع افسردگی علائمی دارند که میتواند روی زندگی روزمره، روابط، کار و زندگی تحصیلی تاثیر بگذارند.
1. اختلال افسردگی اساسی
اختلال افسردگی اساسی،که به نام افسردگی تک قطبی یا بالینی یا عمده نیز شناخته می شود، با احساس مداوم غم و اندوه یا بی علاقگی به محرک بیرونی مشخص می شود. در صورتیکه پنج یا بیش از پنج نشانه مذکور در ادامه مطلب به مدت بیش از دو هفته در شما وجود داشت، ممکن است به این نوع افسردگی دچار شده باشید. حداقل یکی از علائم باید خلق افسرده یا بی علاقگی به فعالیتها باشد.
- داشتن خلق پایین به صورت مداوم و پیوسته
- اختلالهای خواب
- بی علاقگی یا عدم لذت بردن از فعالیت های خود
- خستگی و بی حالی
- احساس بی ارزشی یا گناه
- تغییر در اشتها
- داشتن افکار خودکشی
- تفکر منفی همراه با عدم ملاحظه راهکارهای مثبت
- احساس بی قراری یا آشفتگی
- عدم تمرکز بر موضوعات
- تحریک پذیری
بر اساس DSM-5، برای تشخیص اختلال افسردگی اساسی فرد باید حداقل ۵ مورد از علائم بالا را به مدت دو هفته داشته باشد. علاوه بر این باید حالت افسردگی یا بیمیلی به انجام کارها را هم داشته باشد به گونهای که اثر منفی روی زندگی اجتماعی و کاریاش بگذارد.
2. اختلال دیس تایمی ( dysthymia) یا اختلال افسردگی مداوم
اختلال افسردگی مداوم نوعی افسردگی طولانی مدت است که سال ها به طول می انجامد و می تواند منجر به اختلال در زندگی روزمره، کار و روابط فرد شود. افراد مبتلا به دیس تایمی، اغلب حتی در موقعیتهای شادیبخش نیز قادر به احساس شاد بودن ندارند.
باور اصلی بر این است که این اختلال یک اختلال شخصیتی است، اما راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای ذهنی DSM-5 آن را جزو اختلال های افسردگی دستهبندی میکند.
برای اینکه اختلال افسردگی مداوم برای فردی تشخیص داده شود، باید فرد حداقل به مدت دو سال دو مورد از علامتهای افسردگی را تجربه کند و بیشتر از دو ماه بین نشانهها فاصله نیفتد.
3. اختلال افسردگی پیش از قاعدگی
اختلال نارسایی پیش از قاعدگی، یا PMDD، اختلال خلقی چرخه ای و مبتنی بر هورمون است که شکل شدید و ناتوان کننده سندرم پیش از قاعدگی (PMS) در نظر گرفته می شود. بر اساس مطالعه ای در یک مجله آمریکایی روانپزشکی، با وجودیکه تا 85 درصد زنان PMS را تجربه می کنند، تنها حدود 5 درصد زنان به PMDD مبتلا می شوند.
این مدل افسردگی بیشتر به دلیل افت سطح هورمونها در پی تخمکگذاری رخ میدهد.
4. اختلال افسردگی فصلی
برخلاف سایر افسردگی ها، تغییرات خلقوخو و رفتار در این مدل افسردگی اغلب در زمانهای خاصی از سال اتفاق میافتد. به عنوان مثال، ممکن است شرایط افسردگی را در ابتدای پاییز و زمستان احساس کنید و این علائم در بهار و تابستان کمتر شوند.
اختلال افسردگی فصلی یکی از انواع اختلالهای افسردگی اساسی است. به این معنی که علائمی مشابه آن دارد و تنها تفاوتش این است که به جای تمام طول سال فقط در برخی فصلهای خاص علائمش بروز مییابند.
5. افسردگی موقعیتی ( افسردگی واکنشی / اختلال سازگاری )
نوعی افسردگی کوتاه مدت و مرتبط با استرس است که پس از تجربه رویدادی آسیب زا یا یک سری تغییرات در زندگی روزمره خود، رخ می دهد.نمونه ای از تغییراتی که باعث افسردگی موقعیتی می شوند: طلاق، بازنشستگی، از دست دادن دوست، بیماری و مشکلات رابطه ای.
6. اختلال دوقطبی
اختلال دو قطبی که پیشتر با عنوان افسردگی شیدایی شناخته میشد در واقع یک نوع افسردگی در نظر گرفته نمیشود . جز دسته اختلالات شخصیت می باشد. اختلال دوقطبی شامل نوسانات شدید در خلق و خوی و تغییر در انرژی، تفکر، رفتار و خواب است.
اختلال دوقطبی دارای سه نوع می باشد:
- اختلال دوقطبی نوع اول؛ افراد مبتلا به این نوع اختلال حداقل یک دوره شیدایی را تجربه کردهاند. بسیاری هم دورهی شیدایی و هم دورهی افسردگی داشتهاند.
- اختلال دوقطبی نوع دوم؛ این مدل اختلال دو قطبی با الگوی دورههای افسردگی و دورههای هیپومانیا یا نیمه شیدایی شناخته میشود.
- اختلال سیکلوتیمیک یا خلق ادواری؛ این اختلال شامل دورههایی از نشانههای تغییر خلقوخو به مدت دو سال است که با نشانههای کامل دورههای افسردگی یا شیدایی مطابقت ندارد.
7. افسردگی پس از زایمان
اندوه پس از زایمان، شایع است و در عرض یک یا دو هفته کاهش می یابد. این نوع غم و اندوه اغلب به تغییرات هورمونی قابل توجهی نسبت داده می شود که به دنبال زایمان اتفاق می افتد. تقریباً از هر هفت زن، یک زن چیزی شدیدتر از اندوههای عادی را تجربه خواهد کرد. در صورتی که پس از دو هفته احساس افسردگی، تهی بودن یا ناامیدی از بین نرود، فرد به افسردگی پس از زایمان مبتلا شده
بعضی از نشانههای افسردگی پس از زایمان عبارتاند از:
- داشتن احساس ناامیدی، خستگی یا ناراحتی پس از زایمان
- کمبود انرژی و انگیزه
- علاقهی کم به کودک
- گریهی مداوم
- تغییرات در عادتهای غذا خوردن
- مشکل داشتن در حافظه یا تصمیمگیری
- داشتن افکار آسیب زدن به خود یا کودک
- داشتن دردهای مداوم در شکم یا سر
- داشتن احساس بیارزشی، گناه یا مادر بد بودن
در صورتی که به هر کدام از انواع افسردگی مبتلا هستید بدانید که تنها نیستید. بیشتر از ۲۶۴ میلیون نفر در سراسر جهان به افسردگی مبتلا هستند.
و برای تشخیص باید به یک پزشک یا متخصص سلامت روان مراجعه کنید تا بهترین روش درمان را تشخیص دهد.
افسردگی